چهل پرسش و چهل پاسخ


 

 

پرسشهای پایه در باره هولوکاست

7      واژه هولوکاست به چه معنی است؟

منظور از هولوکاست سرکوبی، آزار و در نهایت کشتار حدود شش میلیون یهودی توسط حکومت نازیها و همدستانشان در فاصله سالهای 1933 و 1945 می باشد. نازیها که در ژانویه 1933 در آلمان به قدرت رسیدند معتقد بودند که آلمانیها نژاد برتر می باشند و یهودیان را که از دید آنان نژادی پست بودند تهدیدی برای به اصطلاح جامعه نژادی آلمان قلمداد می کردند. افزون بر یهودیان، نازیها به نابودی کولی ها، لهستانی ها و افرادی که از ناتوانایی های جسمی و روانی رنج می بردند نیز کمر بستند تا سیاست پاکسازی نژادی خود را محقق سازند.

 

8      "راه حل نهایی" در فرهنگ نازیها چه معنایی داشت؟

نازیها طرحی را که برای نابودی یهودیان اروپا ریخته بودند "راه حل نهایی" می نامیدند. در کنفرانس وانزه که در تاریخ 20 ژانویه 1942 در برلین برگزار گردید، مقامات بلندپایه آلمان نازی به بررسی اجرای آن چه که در این کنفرانس "راه حل نهایی" خوانده می شد، پرداختند. نازیها می خواستند با به کارگیری عبارت "راه حل نهایی" برنامه واقعی شان برای کشتار همه یهودیان اروپا از طریق تیرباران، خفه کردن در اتاقهای گاز و یا سایر ابزارهای مرگ بود را پرده پوشی کنند.  حدود شش میلیون یهودی - از جمله یک و نیم میلیون کودک -  در جریان هولوکاست کشته شدند، یعنی دو سوم جمعیت یهودیان اروپا در آستانه جنگ جهانی دوم.

 

9      چه تعداد یهودی در هولوکاست کشته شدند؟

بر اساس آمار و برآوردهای شمار قابل توجهی از محققان و مورخان از کشورهای مختلف جهان، بین 5 تا 6 میلیون یهودی از میان 9 میلیون یهودی آن زمان اروپا در هولوکاست جان باختند. به دست آوردن آمار بسیار دقیق و قطعی جان باختگان هولوکاست ناممکن است، چرا که این کشتارها در هزاران مکان مختلف و به اشکال گوناگون طی یک دوره چهارساله صورت گرفت. تقریبا نیمی از قربانیان یهودی در اردوگاههای کار اجباری یا اردوگاههای مرگ نظیر آشویتس جان باختند. نیمه دیگر را سربازان نازی در جریان اشغال شهرهای کوچک و بزرگ لهستان و اتحاد شوروی و سرزمینهای دیگر قتل عام کردند.

 

 10  چه اسنادی وجود دارد که ثابت کند این تعداد یهودی توسط نازیها کشته شدند؟

اسناد و مدارک بی شماری در دست است که کشته شدن 5 تا 6 میلیون یهودی به دست نازیها را ثابت می کند، از جمله:

-   آمار افرادی که به اردوگاههای مرگ اصلی منتقل شدند (اردوگاههایی که اساسا برای یهودیان ساخته شده بود)

-   آمار جمعیت یهودیان در اروپا پیش و پس از جنگ جهانی دوم

-   گزارشهای فرماندهان نازی به مقامات مافوق در مورد اردوگاههای مرگ و همچنین پیشرفت کار یگانهای سازمانیافته نازی برای کشتار یهودیان در سرزمینهای تحت اشغال ارتش آلمان

-   شهادتهای رهبران و فرماندهان نازی بعد از خاتمه جنگ جهانی دوم

-   اسناد جدیدتری نظیر کشف گورهای دستجمعی در اوکراین که نازیها اجساد هزاران یهودی را در آنها مدفون کردند.

علاوه بر این، رهبران نازی در موارد متعددی از سیاست رژیم هیتلری برای نابودی یهودیان سخن گفته اند، از جمله:

-    یوزف گوبلز رهبر ماشین تبلیغاتی هیتلر در خاطراتش نوشته است:

«14 فوریه 1942: پیشوا بار دیگر عزم راسخ خود برای پاکسازی بی رحمانه یهودیان در اروپا را ابراز کرد. نباید در این باره به هیچوجه نازک نارنجی بود. یهودیان مستحق بلایی هستند که بر سرشان نازل شده است. نابودی آنان دست در دست نابودی دشمنانمان پیش خواهد رفت. ما باید با بی رحمی خونسردانه این روند را هر چه سریعتر جلو ببریم.

27 مارس 1942: رویه ای که در پیش گرفته شده بسیار وحشیانه است و بیش از این در اینجا به توصیف جزییاتش نمی پردازم. از یهودیان چیز زیادی به جا نخواهد ماند. در مجموع می توان گفت که حدود 60 درصد آنها باید نابود شوند و حدود 40 درصد برای بیگاری به کار گرفته خواهند شد»

(برگرفته از کتاب خاطرات گوبلز تالیف لوخنر، 1948 ص 86، 147، 148)

 

هاینریش هیملر رهبر اس اس طی یک سخنرانی برای افسران اس اس در پوزن در 4 اکتبر 1943 که نوار صوتی آن موجود است، چنین گفت:

«اکنون می خواهم راجع به تخلیه یهودیان و ریشه کن کردن قوم یهود صحبت کنم. این از آن حرفها است که به سادگی می شود زد: "یهودیان دارند ریشه کن می شوند". این را همه اعضای حزب (نازی) می گویند و کاملا درست است. این بخشی از طرحهای ما است، ریشه کن کردن یهودیان و نابودی آنها، و ما داریم این کار را می کنیم»

(برگرفته از کتاب "دادگاه جنایتکاران جنگی ردیف اول" 1948، جلد 29، ص 145)

 

 

 11  چرا نازیها از میان همه "دشمنان"شان یهودیها را برای نابودی دستچین کردند؟

هیتلر جنگ جهانی دوم را آغاز کرد تا به رویایش برای حکمرانی بر سراسر کره خاک دست یابد. جنگ جهانی دوم حدود 72 میلیون کشته بر جای گذاشت که 47 میلیون غیرنظامی در میانشان بود. در میان این قربانیان شش میلیون یهودی بودند. هیتلر از یهودیان متنفر بود و آنها را به خاطر همه مشکلات جهان مقصر می شمارد. برای همین یهودیان قربانی هولوکاست شدند. هیتلر دوران کودکی و نوجوانی خود را در وین پایتخت اتریش گذراند، جایی که یهودیان نقش بارزی در حیات سیاسی و فرهنگی جامعه ایفا می کردند. هیتلر به خصوص یهودیان را به خاطر شکست آلمان در جنگ جهانی اول ملامت می کرد. او به آلمانیها می گفت که اگر یهودیان و همدستانشان "از پشت به آلمان خنجر نزده بودند"، آلمان جنگ را می برد.

هیتلر چنان نفرت عمیق و خشونت باری از یهودیان در دل داشت که برخی از نویسندگان زندگینامه وی معتقدند هیتلر در حد جنون از یهودیان متنفر بود. آلبرت اشپر وزیر تسلیحات آلمان نازی و از افراد مورد اعتماد هیتلر بود، در سال 1977 نوشت:

«نفرت از یهودیان موتور محرکه و کانون مرکزی هیتلر بود و ای بسا تنها عنصری بود که وی را به حرکت در می آورد. در تحلیل نهایی، مردم آلمان، بزرگی آلمان، عظمت رایش و همه اینها برای او عاری از معنی بود. به این ترتیب، او در آخرین جمله وصیتنامه اش تلاش کرد ما آلمانیها را حتی بعد از سرنگونی حکومتش به نفرتی سبعانه از یهودیان متعهد کند. من در آن جلسه رایشستاگ (پارلمان آلمان در دوران نازیها) در 30 ژانویه 1939 حضور داشتم، همان جا که هیتلر تضمین کرد که در صورت بروز جنگ دیگری، این یهودیان خواهند بود و نه آلمانیها که نابود خواهند شد. هیتلر این جمله را با چنان ایقانی بیان کرد که من هرگز در عزم وی برای اجرای این عمل تردیدی به خود راه ندادم.»

 

 12  آیا مردم عادی در آلمان در آن دوران خبر داشتند که بر سر یهودیان چه می آید؟

در سالهای 1930 و قبل از شروع جنگ جهانی دوم، اذیت و آزار و سرکوبی یهودیان و مخالفان نازیها در آلمان امر شناخته شده و آشکاری بود. حتی در کشورهای اروپایی خارج آلمان هم صحنه هایی از حملات نازیها به یهودیان و اماکن و کنیسه هایشان در میان فیلمهای خبری در سینماها نشان داده می شد. اما نازیها تلاش می کردند کشتار یهودیان و سایر نسل کشیهایی که در جریان جنگ صورت گرفت را مخفی نگه دارند. هرچند مردم عادی در آلمان می دانستند که یهودیان دستگیر و همگی به نقاطی در شرق آلمان نازی منتقل شده اند، اما بخش بزرگی از جامعه آلمان از کشتار دستجمعی یهودیان بی خبر بود.

 

 13   آیا ساکنان کشورهای اروپایی تحت اشغال نازیها از سرنوشت یهودیان در دست آلمانیها خبر داشتند؟

رویکرد مردم در کشورهای مختلف اروپا که به اشغال نازیها در آمده بود در قبال سرکوبی و کشتار یهودیان یکسان نبود. در برخی موارد بومیها مشتاقانه به یاری نازیها شتافتند تا همشهریان و هموطنان یهودی خودشان را قتل عام کنند. در مواردی نیز مردم بومی با به خطر انداختن جانشان به یاری یهودیان شتافتند، اما اغلب اوقات مردم این کشورها نسبت به آنچه آلمانیها بر سر یهودیان آوردند بی تفاوتی نشان دادند. از این رو نمی توان رویکرد اروپاییهای غیر آلمانی در قبال آزار یهودیان توسط نازیها  را به سادگی تعمیم داد. آنچه مسلم است این است که در کشورهای اروپای شرقی نظیر لهستان، روسیه، اوکراین، رومانی و جمهوریهای بالتیک مردم بومی بیشتر در جریان کشتار یهودیان قرار داشتند چرا که اولا این سرزمینها صحنه اصلی نسل کشی یهودیان بود و ثانیا بخشی از اهالی این مناطق در انجام این جنایت با آلمانیها همدستی کردند.  در غرب اروپا مردم بومی اطلاعات بسیار کمتری در مورد نسل کشی یهودیان داشتند. در اینجا نباید از یاد برد که در همه کشورهای اروپایی بودند زنان و مردان دلیری که به بهای به خطر انداختن جان خود یهودیان را از چنگال مرگ نازیها رهاندند. در برخی کشورها گروههایی به یاری یهودیان شتافتند که از جمله می توان از گروه یوپ وسترول در هلند، گروه زگوتا در لهستان، شبکه زیرزمینی آسیسی در ایتالیا و اهالی روستای لوشامبون سور لینیون در فرانسه نام برد.

 

 14  آیا در جریان قتل عام یهودیان به دست نازیها، کسی به یاری آنها برخاست؟

بله، بسیاری از ساکنان کشورهای تحت اشغال نازیها به یاری یهودیان برخاستند. افراد غیریهودی که با همت شخصی و با خطرپذیری شگرف در جریان هولوکاست به یهودیان کمک کردند "انساندوستان دلیر" لقب گرفته اند. در هر کشوری که به اشغال نازیها درآمد نمونه هایی از این انسانهای شجاع وجود داشت و موزه ملی بزرگداشت خاطره قربانیان هولوکاست در اسراییل که یادواشم نام دارد به این افراد نشان ویژه دلاوری و انسانیت اعطا کرده است. تا این تاریخ یادواشم در پی بررسی دقیق هر پرونده به حدود 10 هزار نفر این نشان را تقدیم کرده است که نام هفتاد مسلمان نیز در این فهرست به چشم می خورد.

 

 15  آیا می شد به نحوی از انحاء جلوی قتل عام یهودیان را گرفت؟

پاسخ به این سوال دشوار است اما تردیدی نیست که واکنش متفقین در قبال نسل کشی یهودیان اروپا در جریان جنگ ناکافی بود و قویترین صدایی که می توانست از جانب وجدان انسانیت آن زمان برخیزد، یعنی صدای پاپ، به کلی خاموش بود. در بحبوحه جنگ در تاریخ 17 دسامبر 1942 متفقین با صدور بیانیه ای جنایات نازیها علیه یهودیان را محکوم کردند، اما تا سال 1944 موضع دیگری اتخاذ نکردند. متفقین همچنین تلاش نکردند مردم بومی اروپا را از همدستی با نازیها در قتل عام سیستماتیک یهودیان برحذر دارند. برخی معتقدند که اگر متفقین اردوگاههای مرگ نظیر آشویتس را بمباران می کردند ماشین کشتار نازیها کندتر می شد، اما در نهایت اینگونه حملات نمی توانست جلوی نسل کشی یهودیان توسط آلمانیها را بگیرد.

 

 16  چرا یهودیان هولوکاست را به مثابه یک واقعه منحصر به فرد قلمداد می کنند، در حالی که بی شمارند انسانهایی که در فجایع مختلف در طول تاریخ جان باخته اند؟

از منظر اخلاق، چگونه می توان درد و رنج انسانها را "رده بندی" و شماره گذاری کرد؟ هر فاجعه انسانی و هر نسل کشی با فجایع دیگر و نسل کشی های دیگر شباهتها و تفاوتهایی دارد. اگر مورخان اروپایی بر منحصر به فرد بودن هولوکاست تاکید کرده اند، تنها به این دلیل است که هولوکاست یگانه نمونه ای در تاریخ بشر می باشد که در آن کشوری که خود را در  جرگه ملل به اصطلاح متمدن به شمار می آورد تلاش کرد تا به صورت سیستماتیک همه مردان، زنان و کودکان یک اقلیت قومی یا مذهبی را به خاطر هدفی سیاسی نابود کند و در این راستا به شکار آنان در هر کجا که بودند، از شهرهای پرجمعیت اروپا تا جزایر دوردست یونان، کمر بست. نازیها برای دستیابی به هدفشان یک دستگاه عظیم اداری و نظامی ایجاد کردند تا کشتار انسانهای بیگناه را در ابعاد صنعتی سازمان دهند.